75 - Học chơi Tennis bằng cách phân tích và giải quyết các vấn đề một cách có hệ thống về mặt kỹ thuật và tâm lý

Rèn luyện kỹ năng chơi Tennis bằng cách phân tích và giải quyết các vấn đề một cách có hệ thống về mặt kỹ thuật và tâm lý

 

Với những người muốn học chơi tennis ở mọi trình độ, việc tự học là rất cần thiết, ngay cả khi bạn đã biết chơi ở mức cơ bản và muốn nâng cao. Thay vì chỉ tập trung vào việc thực hiện một cú đánh "đẹp" theo sách giáo khoa, hay xem các video trên mạng do các huấn luyện viên hướng dẫn cho tất cả mọi người nhưng không biết bạn là ai, trình độ ra sao hay khó khăn hiện thời của bạn đang gặp phải ở đâu. 

Khái niệm này nhấn mạnh vào việc tự chẩn đoán và sửa lỗi ngay trên sân khi các cú đánh của bạn gặp trục trặc.

Cụ thể, nó bao gồm 3 khía cạnh chính:

Tự nhận diện lỗi sai (Self-Diagnosis): Hiểu được tại sao bóng ra ngoài hoặc rúc lưới. Ví dụ: do bộ chân (footwork) chậm, điểm tiếp xúc bóng (contact point) quá muộn, hay do vung vợt quá nhanh.

Điều chỉnh tức thì (Real-time Adjustment): Biết cách sửa lỗi ngay trong trận đấu. Ví dụ: nếu cú thuận tay (forehand) liên tục hỏng, bạn chủ động rút ngắn đà vung vợt (backswing) để đánh ổn định hơn.

Thích nghi với tình huống (Situational Adaptation): Sử dụng kỹ thuật để đối phó với các kiểu bóng khác nhau của đối thủ (bóng bổng, bóng xoáy cắt, hoặc bóng không có lực).

Tại sao điều này quan trọng?

Trong tennis, hiếm khi bạn có một tư thế hoàn hảo. Người chơi giỏi là người biết cách điều chỉnh kỹ thuật để đưa bóng vào sân ngay cả khi họ đang ở tư thế khó hoặc đang mất cảm giác bóng.

Các kỹ sư giải quyết những vấn đề tưởng chừng như không thể giải quyết bằng cách chia nhỏ chúng thành những phần nhỏ hơn, có thể giải quyết được. Chính vì lý do đó mà tôi đã chọn bắt đầu bằng cách phân tích hiệu quả thi đấu quần vợt thành hai thành phần cơ bản nhất: kỹ thuật và tâm lý. Tôi hoàn toàn không có ý định bỏ qua, xem nhẹ, hoặc thậm chí phớt lờ giá trị của thể lực, chiến lược, chiến thuật, sức bền, sức mạnh ý chí và cách làm cho đối thủ mất bình tĩnh. Tất cả những điều này đều là những yếu tố quan trọng để giành chiến thắng, nhưng nếu bạn không thể đánh hai cú thuận tay liên tiếp thì thể lực cũng chẳng có ích gì.

Vậy, nếu vào một ngày nào đó bạn đánh bóng lung tung khắp nơi, vấn đề nằm ở tâm lý hay kỹ năng của bạn? Bạn liên tục đánh bóng ra ngoài đường biên vì lực xoáy không đủ, hay bạn là nạn nhân của hội chứng "mất tập trung do ngoại cảnh", tức là não bộ của bạn đang cố gắng xử lý những yếu tố lặt vặt bên ngoài như khi có một người nhặt bóng phiền phức luôn đuổi theo mọi quả bóng bạn đánh? 

Nếu kỹ thuật đánh bóng của bạn kém, những quả bóng bạn đánh sẽ không vào sân, nhưng ngay cả khi kỹ thuật đánh bóng giúp bạn kiểm soát hoàn toàn quả bóng, các vấn đề tâm lý vẫn có thể cản trở bạn thể hiện tốt. Tệ hơn nữa, vật lý và tâm lý có thể tác động lẫn nhau: Kỹ thuật đánh bóng kém có thể gây ra vận rủi, và vận rủi có thể gây ra kỹ thuật đánh bóng kém, vì vậy việc tìm ra nguyên nhân trực tiếp có thể rất khó khăn.

Mô hình chẩn đoán bệnh và quần vợt

Để giúp chúng ta gỡ rối mớ bòng bong chẩn đoán này, chúng ta sẽ áp dụng mô hình y học vào môn quần vợt. Trong mô hình này, mỗi người chơi vừa là bác sĩ vừa là bệnh nhân. Chúng ta bắt đầu với vấn đề do người chơi báo cáo, đó là lời kể về bệnh của bệnh nhân. Một lời khai bệnh điển hình sẽ là, "Tôi chơi quần vợt rất tệ!" Sau đó, chúng ta thu thập dữ liệu từ bệnh nhân, chủ yếu dưới dạng thông tin chủ quan, các triệu chứng, và các quan sát hoặc khám lâm sàng, các dấu hiệu. 

Việc đánh bóng bay lung tung khắp sân là một triệu chứng điển hình, trong khi âm thanh yếu xìu phát ra từ quả bóng khi chạm vào dây vợt là một dấu hiệu. Sau đó, chúng ta lập một danh sách các bệnh có thể gây ra vấn đề, đó là chẩn đoán phân biệt, và bắt đầu thu hẹp danh sách bằng nhiều câu hỏi hoặc xét nghiệm chẩn đoán sâu hơn với hy vọng xác định được một quá trình bệnh cụ thể hoặc 'hội chứng' mà chúng ta có thể điều trị hiệu quả. 

Quá trình 'thu hẹp' này rất quan trọng. Trong quần vợt, cũng như trong y học, các dấu hiệu và triệu chứng thường 'không đặc hiệu'. Điều đó có nghĩa là một tập hợp các dấu hiệu và triệu chứng nhất định có thể là kết quả của một số hội chứng khác nhau, mỗi hội chứng có thể đáp ứng với các phương pháp điều trị khác nhau. 

Nếu cú ​​thuận tay của bạn thường xuyên bị dài, vấn đề có thể là do lực xoáy không đủ, thiếu kiểm soát, căng cơ, đánh quá mạnh, không quan sát bóng, v.v. Mỗi vấn đề này sẽ đáp ứng với một biện pháp can thiệp khác nhau. Trong mô hình y học, chúng ta xác định một nguyên nhân duy nhất và do đó lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp bằng cách áp dụng phương pháp khoa học. 

Nói tóm lại, điều này có nghĩa là bắt đầu với một danh sách chẩn đoán phân biệt và kiểm tra từng mục trong danh sách bằng các thử nghiệm mang tính gợi mở được thiết kế để bác bỏ nó và do đó loại bỏ nó khỏi danh sách. Quá trình này được gọi là "cố gắng chứng minh giả thuyết không" hay loại bỏ những khả năng không phải là căn bệnh (Trying to prove the null hypothesis), và nó diễn ra như sau: "Nếu kỹ thuật di chuyển chân (footwork) kém là vấn đề với cú thuận tay của bạn, bạn sẽ cảm thấy mất thăng bằng vào một số thời điểm. Bạn có cảm thấy vậy không?" Nếu câu trả lời là "có", chúng ta đã SAI trong việc chứng minh rằng kỹ thuật di chuyển chân kém KHÔNG phải là vấn đề. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là kỹ thuật di chuyển chân kém LÀ vấn đề. Nếu câu trả lời là 'không', chúng ta đã chứng minh rằng kỹ thuật di chuyển chân có lẽ không phải là vấn đề - bạn đã chứng minh giả thuyết không, tức là chứng minh rằng kỹ thuật di chuyển chân kém có lẽ KHÔNG phải là nguyên nhân của vấn đề. 

Quá trình này nghe có vẻ mệt mỏi, nhưng nó ít mệt mỏi hơn nhiều so với việc dành hàng tuần hoặc hàng tháng để cố gắng sửa lỗi kỹ thuật di chuyển chân khi đánh thuận tay mà không cải thiện được lối chơi của bạn. Sau khi bạn đã xem xét từng chẩn đoán có thể có trong danh sách dài để phân biệt các căn bệnh, bạn sẽ có một danh sách ngắn hơn, tốt nhất là một chẩn đoán duy nhất, mà sau đó chúng ta sẽ cố gắng khắc phục bằng liệu pháp. Nếu liệu pháp có hiệu quả, chúng ta (có lẽ) đã đúng! Nếu không, chúng ta sẽ quay lại chẩn đoán phân biệt và xem xét một điều khác trong danh sách ngắn.

Sinh lý bệnh

Nếu quá trình này không hiệu quả, điều đó có nghĩa là chúng ta chưa hiểu đầy đủ lý do và nguyên nhân của vấn đề mà chúng ta đang cố gắng giải quyết - "sinh lý bệnh" - và chúng ta cần nghiên cứu thêm. Tôi nhận thấy rằng một số lời khuyên về tennis từ sách vở hoặc các vận động viên chuyên nghiệp có hiệu quả, nhưng hầu hết các vận động viên chuyên nghiệp đều không muốn biết nhiều về vật lý và tâm lý học cơ bản của môn quần vợt. Nhìn chung, họ là những người tài năng và thành công trong thể thao, và ưa chuộng cách tiếp cận tự nhiên hơn trong cả việc học và dạy tennis. 

Phương pháp này hiệu quả với những người có năng khiếu thể thao bẩm sinh, nhưng thường thất bại thảm hại với những người không có được năng khiếu đó. Nếu một lời khuyên hay kỹ thuật nào đó không giúp trò chơi của bạn tốt hơn - thực sự tốt hơn - thì hoặc bạn đang áp dụng sai kỹ thuật đó, hoặc đó là điều vô nghĩa. 

Đó không phải lỗi của ai cả - những lời khuyên như "Bước vào bóng!" đã được truyền lại qua nhiều thế hệ vận động viên chuyên nghiệp và nó chứa đựng một phần sự thật - đủ để các vận động viên tài năng có thể áp dụng nó vào thực tế. Đối với những người còn lại, những lời khuyên như vậy sẽ vĩnh viễn làm hỏng kỹ thuật của bạn và khiến bạn không thể tiến bộ. 

Trên trang web này, tôi đã áp dụng một mô hình y học nghiêm ngặt vào vấn đề cải thiện kỹ năng chơi quần vợt của những người chơi bình thường (tức là không có năng khiếu thể thao) như chính tôi. Trong quá trình đó, tôi phát hiện ra rằng nhiều "bí quyết quần vợt" lâu đời lại vô dụng hoặc chỉ mang lại lợi ích tạm thời. Đó là những "viên ngọc đen" của quần vợt - và chúng thực sự có thể kìm hãm sự tiến bộ của người chơi.

Ngược lại, tôi đã bắt gặp một số chân lý quần vợt nghịch lý nhưng lại có tính ứng dụng phổ quát, chẳng hạn như:

- Sự thiếu ổn định trong cú giao bóng hầu như luôn là do cú tung bóng không ổn định.

- Sức mạnh là điều kiện tiên quyết để kiểm soát.

- Cầm vợt nhẹ nhàng hơn giúp tăng sức mạnh và khả năng kiểm soát, chứ không phải cảm giác chạm bóng. Cảm giác chạm bóng là một điều hoang đường.

- TẤT CẢ các cú đánh ĐỀU PHẢI được đánh xoáy. Không có ngoại lệ. Việc tạo xoáy là cực kỳ quan trọng đối với các cú bỏ nhỏ và cú lốp bóng cũng như các cú đánh thuận tay và cú giao bóng. Loại xoáy (trên, bên, dưới) hầu như không quan trọng.

- Cách cầm vợt thuận tay quyết định phong cách chơi, và phong cách chơi phụ thuộc vào cách cầm vợt thuận tay.

- Trong một số trường hợp nhất định, não bộ của chúng ta sẽ lựa chọn đánh bóng ra ngoài.

- Kỹ thuật di chuyển chân kém sẽ phá hỏng mọi cú đánh, kể cả cú giao bóng.

- Kỹ thuật di chuyển chân tốt là một điệu nhảy tao nhã trong không gian và thời gian, nhưng nó đơn giản như việc đi bộ.

Tôi tin rằng những chân lý này là nền tảng và tiết lộ bản chất của quần vợt và thể thao nói chung. Chỉ cần hiểu những chân lý này, bạn chắc chắn có thể cải thiện lối chơi của mình, nhưng quan trọng hơn thế, bạn có thể nâng cao niềm vui khi chơi, đó là mục tiêu chính của trang web này.

Tham khảo từ trang web: https://www.tenniswithouttalent.com/Psychophysics.html 

Những viên ngọc trai đen (Black Pearls)

Những lời khuyên sáo rỗng hay "Những viên ngọc đen" là tên gọi dành cho những lời khuyên và thông tin vụn vặt được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, nhưng vì lý do nào đó, chúng hoàn toàn sai lầm. Môn tennis đầy rẫy những điều này, và chúng đã kìm hãm sự phát triển của nhiều người tài năng. 

Những người tài năng thường bỏ qua chúng, tin tưởng vào cơ thể và hệ thần kinh được thiết kế ưu việt của mình. Đôi khi họ tin rằng mình đang tuân thủ nghiêm ngặt những thói quen xấu này, nhưng lại làm sai lệch và bóp méo những "viên ngọc đen" thành thứ gì đó đẹp đẽ. Ví dụ điển hình là "Bước vào bóng!", mà những người không có tài năng chỉ hiểu là một bước chân đơn giản, nặng nề ngay trước khi tiếp xúc với bóng tennis. Điều này không tạo ra sự cân bằng, sức mạnh hay sự ổn định. Nó chỉ khuyến khích lối chơi tennis "viên ngọc đen" và kìm hãm bất kỳ sự phát triển nào mà chúng ta có thể có được. Những người tài năng hiểu điều này là "Di chuyển chân!" và "Đặt chân sau!".

Những viên ngọc trai đen trong làng quần vợt

- " Đưa bóng vào! " - xem ở trên. Cũng hoàn toàn sai khi nói về cú thuận tay thiên niên kỷ.

- " Đừng đánh bóng mạnh quá! " - Thực tế, sức mạnh tạo nên sự kiểm soát .

- " Chỉ cần đưa vợt ra và để bóng đập vào vợt [trong cú đánh volley]! " - Kỹ thuật này, chỉ được dạy cho những người không có năng khiếu, dẫn đến việc không có lực đẩy và hoàn toàn không kiểm soát được bóng.

- " Tiếp tục đưa vợt đi theo hướng mục tiêu! " - bóng đã đi xa và việc giữ mặt vợt mở ra sân sẽ làm mất lực đẩy và hướng xoáy của bóng.

- " Uốn cong lưng khi giao bóng! " Lưng giữ thẳng và bạn ngả người ra sau từ đầu gối .

- " Cú giao bóng của bạn quá cao (hoặc quá thấp)! " - không quan trọng. Các vận động viên chuyên nghiệp đều có những cú giao bóng cao và thấp.

- " Hãy luôn hướng mặt vợt về phía mục tiêu! " - quả bóng hầu như không bao giờ đi theo hướng mặt vợt đang chỉ mà đôi khi đi ngược lại trong những cú đánh xoáy.

- " Mở vợt ra sớm! " - thực chất là xoay vai sớm và đưa vợt ra sau ngay trước khi tiếp xúc bóng .

- " Đừng chạy khi đang thực hiện động tác đánh bóng! " - Chạy khi đang đánh bóng rất tốt - nó giúp bạn đạt được trạng thái cân bằng động .

- " Hãy làm động tác kéo vợt ra sau theo một vòng tròn! " - Không, hãy dùng hai động tác chuẩn bị vợt cùng một lúc - một động tác xoay người ra sau (Unit turn) lớn hơn và một động tác mở vợt bằng cách ngửa cổ tay nhỏ hơn.

- " Đánh xuyên qua bóng! " hoặc " Kéo dài động tác dẫn bóng (Follow-through) hướng đến mục tiêu! " - Điều này phá vỡ sự cân bằng và ngăn cản việc giải phóng lực kiểm soát và lực xoáy đã tích trữ.

- " Xoay người sang một bên (Move sideways) khi thực hiện cú đánh trên cao (Overhead)! " - Quay mặt về phía lưới và lùi bước, đừng bước chéo qua người đối phương.

- " Đừng suy nghĩ khi chơi! " - Sai lầm nghiêm trọng! Nếu bạn không giữ cho não bộ luôn bận rộn và liên tục nghĩ ra ít nhất một điều tích cực, nó sẽ chuyển sang suy nghĩ tiêu cực và gây ra đủ loại rắc rối.

- " Đừng phạm lỗi! " - Đây có lẽ là lời cảnh báo tai hại và phổ biến nhất, dẫn người ta vào "nỗi sợ lỗi" và rời xa " vùng an toàn ". Nó cũng tệ như việc bảo một người lính "Đừng để bị giết!". Trong tennis, việc không tìm kiếm lỗi là điều khá bản năng. Bạn không nên lo lắng hay đếm lỗi một cách có ý thức, bạn chỉ nên đếm những cú đánh tốt.

- " Những cú đánh tốt xuất phát từ một chuỗi động học (Kinetic Chain). " - Nội dung của ý tưởng này nói rằng cơ thể chúng ta là một tập hợp các bánh răng và khớp nối truyền lực từ cơ bắp ở chân qua thân, tay, cổ tay, ngón tay và vợt đến quả bóng. Điều này thậm chí không phải là một khái niệm vật lý tốt. 

Lực và động lượng được truyền từ mặt đất đến quả bóng nhưng không phải thông qua xương và khớp của chúng ta (vì chúng chỉ có tác dụng cung cấp một khung đỡ), mà thông qua các cơ bắp của chúng ta, vốn không cứng nhắc như bánh răng mà lại linh hoạt và uyển chuyển. 

Sức mạnh, động lượng, khả năng kiểm soát và độ xoáy được lan truyền qua cơ thể chúng ta như một làn sóng (Power Wave). Sự khác biệt không phải là về mặt ngữ nghĩa, mà là về mặt bản chất. Nó có những hậu quả thực tế về nhịp điệu, thời gian và kỹ thuật cơ bản của tất cả các cú đánh trong quần vợt.  - Xem thêm trong bài Sóng lực. 

    

Tham khảo từ trang web: https://www.tenniswithouttalent.com/BlackPearls.html